Astma bij kinderen (tot 6 jaar)

Symptoomdiagnose ‘recidiverend episodisch expiratoir piepen al dan niet met hoesten’

Hieronder wordt verstaan:

• tenminste 5 maal per jaar optredende en langer dan 10 dagen aanhoudende perioden met kortademigheid met piepen

- perioden van piepen tijdens of aansluitend aan een virale luchtweginfectie

 

Roken in huis door omgeving veroorzaakt bij jonge kinderen dezelfde klachten als astma.

 

In de groep kinderen met de symptoomdiagnose “recidiverend episodisch expiratoir piepen al dan niet met hoesten” is de kans op daadwerkelijk astma 10 %.

 

Bij deze symptoomdiagnose wordt astma waarschijnlijker als:

• constitutioneel eczeem bij het kind aanwezig is (geweest)
• een koemelkallergie aanwezig is (geweest)
• astma, allergische rhinitis of constitutioneel eczeem bij een eerstegraads familielid voorkomt
• de klachten verbeteren op een bronchusverwijder
• piepen en/of dyspneu meer op de voorgrond komen bij ouder worden
• allergische prikkels luchtwegklachten uitlokken

1. Anamnese specifiek betreffende het hoesten, piepen/volzitten

2. Anamnese aanvullend:

     - heeft het kind eczeem (gehad)

     - is er een koemelkallergie (geweest)

     - allergische aandoeningen in gezin

     - roken in huis/oppas

     - roken door moeder

     - roken door moeder tijdens zwangerschap

     - zwangerschapsduur/geboortegewicht

     - groeicurve (anamnestisch)

     - psychomotore ontwikkeling (anamnestisch)

3. Lichamelijk onderzoek:

     - longen (verlengd expirium/piepen)

     - KNO gebied

     - algemeen / kijk naar tekenen van eczeem en rhinitis

4. Aanvullend onderzoek:

     - allergieonderzoek op indicatie (het liefst niet, zo laat mogelijk en dan alleen als er anamnestisch duidelijk aanwijzingen zijn voor een inhalatieallergie)

    - longfunctieonderzoek door de kinderarts op aanvraag van huisarts via ZorgDomein (-> 1^e lijnsdiagnostiek -> functieonderzoek)

Longfunctieonderzoek is mogelijk om de diagnose astma waarschijnlijker te maken. Vanaf de leeftijd van 4 jaar kan hiertoe de luchtwegweerstand voor en na salbutamol worden bepaald.

Vanaf 6 jaar kan een flowvolumecurve gemaakt worden.

Voorlichting: elementen die aan de orde komen zijn o.a.: uitleg ziekte en behandeling, inhalatietechniek, werkingen en bijwerkingen van medicatie, therapietrouw, opvang acute klachten, saneren, school, roken, voorlichtingsmateriaal, cursussen, patiëntenverenigingen.

Omdat uiteindelijk slechts 10% van de kinderen astma heeft, “overgroeien” de meeste kinderen de klachten. De kans hierop is groter als er niet wordt gerookt.

Bij een eerste periode of kort bestaande klachten zo nodig kortwerkende bronchusverwijder, Salbutamol (100 mcg) 2 pufjes. Evaluatie na 2 weken.

Bij ernstige klachten Salbutamol (2 pufjes van 100 mcg) tot wel 6 maal per dag (kortdurend).

 

Bij steeds terugkeren van de klachten binnen een aantal maanden: inhalatiecorticosteroïden.

Fluticason ≥ 1 jaar: 125 mcg/dosis (dosisaërosol)       2 dd 1 inhalatie

 50 mcg/dosis (dosisaërosol         2 dd 2 inhalaties

 100 mcg/dosis (poederinhalator)   2 dd 1 inhalatie

Beclomethason extra fijn ≥ 5 jaar: 100 mcg/dosis (dosisaërosol) 2 dd 1 inhalatie

 

Let op! ICS alleen als onderhoudsmedicatie, geen effect in acute periode.

Controle bij stabiel astma om de 3-6 maanden (dan ook lengte meten).

 

Inschakelen van de kinderastmaverpleegkundige bij vragen van de ouders, vragen over medicijngebruik/inhalatie-instructie, sanering.

 

Toediening medicatie per dosisaërosol

0 - 12 maanden:     dosisaërosol met voorzetkamer en babymasker

1 – 4 jaar:                dosisaërosol met voorzetkamer met kindermasker     

4 – 6 jaar:                dosisaërosol met voorzetkamer met mondstuk

- Bij diagnostische problemen

  Kinderen > 1 jaar (kans op  een andere aandoening veel groter is en omdat astma dan zelden voorkomt)

  En vermoeden op andere aandoeningen zoals gastro-oesofageale reflux, aangeboren afwijkingen van longen, hart of grote vaten, cystic fibrosis.

  Redenen om aan andere aandoeningen te denken:

  - afbuigen van lengte en/of gewichtscurve

  - achterblijven in psychomotorische ontwikkeling

  - souffle of cyanose

- Geen of onvoldoende verbetering op therapie

- Bij kinderen met symptoomdiagnose hoesten, piepen/volzitten met een andere chronische aandoening

 

De huisarts vermeldt bij het maken van de afspraak op de polikliniek dat het gaat om een patiënt met hoesten, piepen/vol zitten en/of mogelijk astma. Het kind kan dan worden gezien op het kinderastmaspreekuur. Dan kan, zo nodig, direct een bezoek aan de kinderastmaverpleegkundige plaatsvinden.

 

Terug verwijzing door de kinderarts en/of gedeelde zorg door de kinderarts en huisarts hangen in belangrijke mate af van de diagnose en de ernst van het astma.

 

Voor het beleid bij acuut astma wordt verwezen naar de NHG-Standaard 'Astma bij  kinderen''

Na het bezoek aan de kinderarts zijn er de volgende mogelijkheden:

- Er wordt een andere diagnose gesteld (valt buiten deze afspraken

- De diagnose astma wordt gesteld:

  1. Het astma is stabiel met een lage dosering steroïden (fluticason <250 mcg/dag of beclomethason fijne deeltjes < 200 mcg/dag) en de ouders zijn voldoende geïnformeerd.

      Dan volgt terugverwijzing naar de huisarts.

  2. Het astma is min of meer stabiel met een hogere dosering inhalatiesteroïden en/of in combinatie met langwerkende betamimetica of andere anti-astmamiddelen.

      Deze kinderen blijven onder controle van de kinderarts tot zij zover verbeterd zijn dat ze kunnen  worden terugverwezen naar de huisarts.

 

In alle gevallen zijn aandachtspunten o.a.: ernst en frequentie van exacerbaties en omgaan hiermee van de ouders, groei en ontwikkeling, noodzaak dosering aan te passen.

Bekijk hier de volledige werkafspraak Astma bij kinderen (tot 6 jaar)